Εφαρμογή της αρχής ίσης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών

«…Στόχος μιας ευνομούμενης και δίκαιης Πολιτείας είναι να διασφαλίσει την αξιοκρατία και την ισότητα στη δυνατότητα σε όλους τους πολίτες της, ανεξάρτητα φύλου…»

Τόσο η Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και η Ελλάδα βασίζονται στις αρχές της ελευθερίας, της δημοκρατίας, του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών, καθώς και του κράτους δικαίου, και σέβονται τα θεμελιώδη δικαιώματα, όπως κατοχυρώνονται με την ευρωπαϊκή σύμβαση για την προστασία των ανθρώπινων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών και όπως προκύπτουν από τις κοινές συνταγματικές παραδόσεις των κρατών μελών.

Η ισότητα ενώπιον του νόμου και η προστασία όλων των ατόμων έναντι των διακρίσεων, αποτελεί οικουμενικό δικαίωμα αναγνωρισθέν από την οικουμενική διακήρυξη των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, τη σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για την εξάλειψη κάθε μορφής διάκρισης εις βάρος των γυναικών, τα σύμφωνα των Ηνωμένων Εθνών για τα ατομικά και πολιτικά, οικονομικά, κοινωνικά και πολιτιστικά δικαιώματα.

Η ισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών αποτελεί θεμελιώδη αρχή, σύμφωνα με το άρθρο 2 και το άρθρο 3 παρ. 2 της Συνθήκης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, αλλά και του άρθρου 4, 22 και 116 του Ελληνικού Συντάγματος.

Η ισότητα μεταξύ ανδρών – γυναικών είναι μια μορφή ισότητας ποιοτικά διαφορετική από τη γενική αρχή. Είναι μια ισότητα δημιουργική, καθώς δεν υποχρεώνει απλώς το νομοθέτη σε ίση μεταχείριση, αλλά δημιουργεί το δικαίωμα, τόσο για τους Έλληνες, όσο και για τις Ελληνίδες, να αξιώσουν την επέκταση ευνοϊκών διατάξεων που ισχύουν μόνο για το άλλο φύλο.

Επιπλέον, η ισότητα των φύλων έχει διπλή σημασία, αρνητική και θετική. Αρνητικά, απαγορεύει τη δημιουργία άνισων καταστάσεων και τη διαφοροποίηση δικαιωμάτων και υποχρεώσεων των πολιτών με βάση τη διαφορά φύλου. Θετικά, επιβάλλει την παροχή ίσων δυνατοτήτων και στα δύο φύλα, για την ανάπτυξη της προσωπικότητας και την ελεύθερη ατομική κίνηση ή δράση ή γενικά τη συμμετοχή στην κοινωνική ζωή.

Η απασχόληση των γυναικών αποτελεί έναν εκ των κυρίων στόχων της Λισσαβόνας, η οποία πρέπει να φθάσει το 60% μέχρι το 2010. Σήμερα ο κοινοτικός μέσος όρος ανέρχεται στο 55,7%. Το ποσοστό για τις γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας (55-64 ετών) ανέρχεται στο 31,7% και το αντίστοιχο γενικό ποσοστό απασχόλησης των γυναικών στην Ελλάδα φτάνει το 46,2%.

Το παρόν σχέδιο νόμου αποσκοπεί στη δημιουργία ενός νέου ειδικού πλαισίου ρύθμισης για την εφαρμογή της ίσης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών στον επαγγελματικό τομέα, ενσωματώνοντας στο εθνικό δίκαιο την Οδηγία 2002/73/ΕΚ. Επίσης με το νόμο αυτό μεταφέρεται αρτιότερα στην ελληνική έννομη τάξη η Οδηγία 75/117/ΕΟΚ «περί προσεγγίσεως των νομοθεσιών των Κρατών μελών που αφορούν την εφαρμογή της αρχής της ισότητας των αμοιβών μεταξύ εργαζόμενων ανδρών και γυναικών», ως προς την έννοια της αμοιβής και την έκταση εφαρμογής του κανόνα της ίσης αμοιβής μεταξύ ανδρών και γυναικών.

Σημειώνεται ότι οι Οδηγίες 76/207/ΕΟΚ και 75/117/ΕΟΚ είχαν ενσωματωθεί στο εθνικό μας δίκαιο με το Ν. 1414/1984. Ο νόμος αυτός όμως ήταν πράγματι αναγκαίο να αντικατασταθεί, προκειμένου να αποτυπωθεί συνεκτικά και ολοκληρωμένα ένα νέο πληρέστερο νομοθετικό πλαίσιο που θα ρυθμίζει την αρχή της ισότητας των δύο φύλων στον εργασιακό τομέα.

Ζητήματα τέτοιου είδους αγγίζουν νοοτροπίες και στερεότυπα, χρόνια και ισχυρά δομημένα. Στόχος δικός μας πρέπει να είναι με θεσμικές πρωτοβουλίες να προωθηθούν αλλαγές σε αυτές τις νοοτροπίες. Οι πολιτικές και τα προγράμματα πρέπει να τονίζουν τα μέτρα υπέρ της αναγνώρισης του βασικού ρόλου των γυναικών στις κοινωνικές, οικονομικές και πολιτικές διαδικασίες, της συμμετοχής των γυναικών στη λήψη αποφάσεων και της απόκτησης οικονομικής ανεξαρτησίας.

Ενδεικτικά αναφέρω ότι με το παρόν νομοσχέδιο:

  • αποσαφηνίζονται οι ορισμοί της άμεσης και έμμεσης διάκρισης λόγω φύλου,
  • ορίζεται η έννοια της σεξουαλικής παρενόχλησης ως μορφή διάκρισης,
  • δεν επιτρέπονται πλέον αποκλίσεις από την αρχή της ίσης πρόσβασης ανδρών και γυναικών στην απασχόληση,
  • κατοχυρώνεται το δικαίωμα του εργαζόμενου γονέα που έχει κάνει χρήση γονικής άδειας να επιστρέψει την ίδια ή σε ισοδύναμη θέση εργασίας,
  • διευρύνεται νομοθετικά η έννοια της αμοιβής, ώστε να περιλαμβάνει το σύνολο των παροχών και να μην υπάρχουν περιθώρια παρερμηνειών.
  • Αναγνωρίζεται σε συνδικαλιστικά σωματεία η δυνατότητα να ασκούν τα δικαιώματα του θύματος ενώπιον των αρχών,
  • ορίζεται ο Συνήγορος του Πολίτη ως ανεξάρτητος φορέας παρακολούθησης της εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχείρισης μεταξύ ανδρών και γυναικών,
  • κινητοποιούνται όλοι οι συναρμόδιοι φορείς και μηχανισμοί για τη διασφάλιση της ισότητας και
  • προωθείται εν γένει ο κοινωνικός διάλογος μεταξύ των κοινωνικών εταίρων, με σκοπό τη προαγωγή της ίσης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών στον επαγγελματικό τομέα.

Εξαιρετικά σημαντικές κρίνονται και οι προτεινόμενες τροπολογίες με τις οποίες ενισχύεται η προστασία των κάθε μορφής εργαζομένων, καθώς εξομοιώνονται με ομαδικές απολύσεις όλες οι μορφές λύσης της σύμβασης εργασίας που γίνονται με πρωτοβουλία του εργοδότη και κατοχυρώνεται το δικαίωμα των εργαζομένων με μερική απασχόληση για χρήση γονικής άδειας.

Η νομική ισότητα και η κατάργηση των θεσμικών εμποδίων δεν μπορεί να καταρρίψει από τη μια στιγμή στην άλλη τις προκαταλήψεις της κοινωνίας. Είναι όμως υποχρέωση η επίδειξη πρόνοιας. Συλλήβδην αφορισμοί και εκφράσεις, απόρριψη κάθε προσπάθειας και κάθε πρωτοβουλίας, δεν προσφέρουν τίποτα παρά μόνο φθορά και συντήρηση.

Το φύλο εξακολουθεί να παίζει, έστω και υποσυνείδητα, το διαφοροποιητικό του ρόλο στην επιλογή του προσώπου που θα προσληφθεί ή θα προαχθεί σε συγκεκριμένη θέση εργασίας – και αναφέρομαι στις περιπτώσεις θέσεων εργασίας που δεν συναρτώνται αντικειμενικά με κάποιες ιδιαίτερες βιολογικές απαιτήσεις.

Στόχος μιας ευνομούμενης και δίκαιης Πολιτείας είναι να διασφαλίσει την αξιοκρατία και την ισότητα στη δυνατότητα σε όλους τους πολίτες της. Ανεξάρτητα φύλου.

Πρέπει να γίνει συνείδηση σε όλους μας ότι η επιτυχία, η απόδοση και η αποτελεσματικότητα δεν έχουν φύλο – παρόλα που ας σημειωθεί ότι ως μέρη του λόγου είναι γένους θηλυκού-.

Με το παρόν νομοσχέδιο ενισχύουμε τη συμμετοχή όλων.

Ενισχύουμε τη δικαιοσύνη για όλους.

Ενισχύουμε την ισότητα όλων έναντι όλων.

Γιατί χωρίς στερεότυπα και προκαταλήψεις, με καθαρή διαυγή σκέψη και ομαδική δουλειά, πετυχαίνουμε περισσότερα.