Θεσμικό πλαίσιο Έρευνας και Τεχνολογίας

«Η έρευνα και η τεχνολογία δεν είναι πια η πρόκληση του αύριο. Είναι το σήμερα και απαιτεί άμεσα και επιτακτικά τη μέγιστη ώθηση προκειμένου να λειτουργήσει και να παράξει αποτελέσματα για όλη τη Χώρα και όλους τους πολίτες.»

Θα παραλείψω τις γενικές τοποθετήσεις σχετικά με την ανάγκη στήριξης και τις ωφέλειες των ερευνητικών και τεχνολογικών πρωτοβουλιών ως αυτονόητες. Γίνεται δεκτό ως αξίωμα ότι η προωθημένη έρευνα και η τεχνολογική ανάπτυξη οδηγούν στη συνολική οικονομική ανάπτυξη και πρόοδο.

Το παράδειγμα της κοινοτικής πολιτικής είναι χαρακτηριστικό με την καθιέρωση, κατά τη στιγμή της ωρίμανσής της, της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας και της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας (EURATOM).

Οι απαιτήσεις πλέον είναι αυξημένες. Το επίπεδο της βασικής εκπαίδευσης έχει περάσει ανεπιστρεπτί. Η προώθηση με ερευνητικές μεθόδους κρίνεται πια απαραίτητη, όχι μόνο βελτιωτικά, αλλά ως επιβίωσή της.

Σε όλους τους τομείς της ανθρώπινης δραστηριότητας απαιτείται πέρα από τη βασική, η σχολαστική και εξειδικευμένη ενασχόληση και γνώση που θα μπορέσει να οδηγήσει στο επόμενο επίπεδο. Παρατηρούμε τα παραδείγματα των διαφόρων χωρών και την αγωνία τους να επικεντρωθούν και να τονώσουν ακριβώς αυτές τις πτυχές.

Στη Φινλανδία. Αυτό που χαρακτήρισε την χώρα ήταν μια δραστική πολιτική καινοτομιών που οικοδομήθηκε πάνω σε σαφείς κατευθύνσεις. Ένα βασικό κλειδί υπήρξε μια ενεργητική δημόσια πολιτική καινοτομιών. Αυτή στηρίχθηκε σε ένα υψηλό ρυθμό επενδύσεων σε έρευνα και ανάπτυξη, κάτω από την αποφασιστική καθοδήγηση – δίχως κρατικές παρεμβάσεις – του Συμβουλίου Επιστημονικής και Τεχνολογικής Πολιτικής.

Στην περίπτωση της Γαλλίας. Κεντρικός στόχος της είναι η αναγέννηση της ικανότητάς της για καινοτομίες σε επίπεδο παγκόσμιας οικονομίας – η καρδιά δηλαδή της επέκτασης της ανταγωνιστικότητας και της οικονομικής ανάπτυξης. Διπλασίασε την χρηματοδότηση του Κέντρου για Βιομηχανική Καινοτομία (Agency for Industrial Innovation) κι αύξησε τα ποσά χρηματοδότησης του Εθνικού Κέντρου Ερευνών (National Research Agency).

Τα τελευταία χρόνια παρατηρούνται σημαντικές αυξήσεις στα ποσά που διατίθενται σε έρευνα κι ανάπτυξη σε χώρες της Ασίας, που όμως σε πολλές χώρες δεν συναντούν την αντίστοιχη βελτίωση της ποιότητας των πανεπιστημιακών σπουδών.

Η Ελλάδα οφείλει να προχωρήσει. Πρέπει να πετάξουμε από πάνω μας τη νοοτροπία της μιζέριας και απαισιοδοξίας. Διαθέτουμε το ανθρώπινο δυναμικό, ανθρώπους άξιους και ικανούς να εργαστούν και να πραγματοποιήσουν μεγάλα επιτεύγματα στους τομείς τους. Σε αυτό ακριβώς το σημείο η Πολιτεία οφείλει να θέσει τις βάσεις και δημιουργήσει όλες τις προϋποθέσεις για να επιτρέψει την προώθηση της τεχνολογίας και της έρευνας. Γιατί μην κρυβόμαστε. Μέχρι σήμερα δεν υπήρχε τίποτα. Αυτός που επιθυμούσε να ασχοληθεί όχι μόνο δεν είχε έρεισμα, αλλά αντιμετώπιζε συνθήκες που τον απέτρεπαν από το να το κάνει. Κι όμως υπάρχουν νέοι άνθρωποι που επιζητούν, που ψάχνουν πεδίο να διοχετεύσουν τη γνώση και τη σκέψη τους. Να βοηθηθούν για να βοηθήσουν. Μιλάω καθημερινά με τα παιδιά μου, με φίλους τους και με πολλά νέα άτομα, που καταφεύγουν σε κέντρα έρευνας και βιβλιοθήκες του εξωτερικού, γιατί μόνο εκεί μπορούν να βρουν αυτό που ψάχνουν. Και αυτοί έχουν τη δυνατότητα. Όλοι οι υπόλοιποι; Πόσο σπαταλημένο ανθρώπινο δυναμικό αντέχει αυτή η χώρα;

Οφείλουμε κυρίες και κύριοι Συνάδελφοι, στους νέους συμπολίτες μας, αλλά και στη Χώρα, να καταβάλλουμε κάθε δυνατή προσπάθεια για να αναβαθμίσουμε το επίπεδο της έρευνας και της τεχνολογικής εξέλιξης εντός των συνόρων μας. Να αξιοποιήσουμε το υπάρχον ανθρώπινο δυναμικό μας και να καταστήσουμε την Ελλάδα ανταγωνιστική στη διεθνή πραγματικότητα.

Πρέπει στα επόμενα χρόνια η Χώρα να διαθέτει κέντρα μέσα στα οποία οι επιστήμονές μας θα έχουν τις υποδομές να εργάζονται, να ανταλλάσσουν γνώση, να πειραματίζονται. Οι επιχειρήσεις θα ανατρέχουν σε αυτά για να προμηθεύονται την πληροφόρηση που επιθυμούν και δε θα στρέφονται στο εξωτερικό. Οι βιβλιοθήκες και τα εργαστήριά τους πρέπει να είναι πλήρη και ικανά να ικανοποιήσουν οποιαδήποτε αναζήτηση. Αυτά είναι τα κενά και συνάμα αυτός είναι ο στόχος που πρέπει να επιτύχουμε.

Αυτό το νομοσχέδιο θέτει ένα θεσμικό πλαίσιο. Προκειμένου να ενισχυθεί η βασική έρευνα και να υποστηριχθεί με εθνική χρηματοδότηση, γιατί το ξέρουμε όλοι –όχι μόνο εσείς συνάδελφοι της αντιπολίτευσης- ότι είναι απαραίτητη η αύξηση της χρηματοδότησης για αυτά τα πράγματα, αλλά τουλάχιστον εμείς ενεργούμε προς αυτήν την κατεύθυνση και δεν ασκούμε στείρα κριτική, προβλέπεται Εθνικό Πρόγραμμα Έρευνας και Τεχνολογίας (ΕΠΕΤ), στο πλαίσιο του οποίου θα εκτελούνται ερευνητικά έργα, θα εκπονούνται μελέτες και θα εφαρμόζονται προγράμματα και δράσεις. Στόχος μας είναι να διατίθενται στην έρευνα, την τεχνολογία και την καινοτομία πόροι ίσοι με το 1,5% του ΑΕΠ μέχρι το 2013, αξιοποιώντας πλήρως το ΕΣΠΑ και το 7ο Πρόγραμμα – Πλαίσιο για την έρευνα.

Προβλέπονται τα όργανα της ερευνητικής πολιτικής που θα πραγματοποιούν τον σχεδιασμό, την εφαρμογή, τη διαχείριση και τον έλεγχο του Προγράμματος, δηλαδή η Διυπουργική Επιτροπή για την Έρευνα και την Τεχνολογία (ΔΕΕΤ), το Υπουργείο Ανάπτυξης δια της Γενικής Γραμματείας Έρευνας και Τεχνολογίας (ΓΓΕΤ), το Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων, το Εθνικό Συμβούλιο Έρευνας και Τεχνολογίας (ΕΣΕΤ), το οποίο ισχυροποιείται και υπάγεται πλέον στον Πρωθυπουργό, και τον Εθνικό Οργανισμό Έρευνας και Τεχνολογίας, νέο φορέα με αποστολή την εφαρμογή και διαχείριση της έρευνας και της καινοτομίας.

Ιδιαίτερα σημαντικό είναι ότι για πρώτη φορά καθορίζονται μέθοδοι αξιολόγησης των ερευνητικών φορέων και ότι δίδεται έμφαση ρητώς στην ανάπτυξη συνεργασιών τους με βαλκανικούς, ευρωπαϊκούς και διεθνείς διακυβερνητικούς οργανισμούς.

Υπάρχουν διάφοροι τρόποι χάραξης και άσκησης πολιτικής. Η Κυβέρνησή μας επιλέγει αυτόν. Οφείλουμε όλοι, σε αυτήν την αίθουσα, όμως με τον ένα ή με τον άλλο τρόπο να πράξουμε. Η Κυβέρνηση το έκανε με την κατάθεση αυτού του νομοσχεδίου. Εσείς οφείλετε να προτείνετε και συνεισφέρετε στην προσπάθεια αυτή και όχι να αρνείστε και να απορρίπτετε. Γιατί τελικά απορρίπτετε την ουσία του θέματος, αρνείστε την προσπάθεια προόδου και οργάνωσης.

Η έρευνα και η τεχνολογία δεν είναι πια η πρόκληση του αύριο. Είναι το σήμερα και απαιτεί άμεσα και επιτακτικά τη μέγιστη ώθηση προκειμένου να λειτουργήσει και να παράξει αποτελέσματα για όλη τη Χώρα και όλους τους πολίτες.